opracował Leonard Urbanowicz

Diecezja składała się z następujących dekanatów:

*Pierwotną listę parafii wzbogacono o parafie, które erygowane zostały w ostatnich latach (1938, 1939), a także zaznaczono miejscowości, w których istniały kaplice podległe określonym parafiom. Jeśli odnaleziono dane o ilości wiernych to one zostały uwidocznione. Ponadto usiłowano rozszyfrować przynależność miejscowości w poszczególnych parafiach do gmin i powiatów, na których terenie znajdowały się przed 1939 rokiem. Przy każdym dekancie, który zasięg był zgodny z powiatem podano, jakie gminy wchodziły w skład tegoż powiatu, a wszystkie miejscowości, które stanowiły siedziby gmin w treści wykazu podkreślono.

Uwagi 

1. Spis parafii jest kopią zapisów zawartych w Opracowaniu ks. Waldemara Witolda Żurka pt. "Wykaz osób z akt parafialnych Diecezji Łuckiej do 1945 roku" z ewentualną korektą tam gdzie wystąpiły wyraźne przeoczenia. Inne wiadomości w odniesieniu do parafii i dekanatów leżących na terenie diecezji łuckiej pochodzą z opracowań Czesława Piotrowskiego Pt. "Zniszczone i zapomniane Osiedla Polskie oraz Kościoły na Wołyniu" Z tego też źródła pochodzą dane o ilości wiernych w poszczególnych parafiach, a także informacje o zniszczeniach i restauracji poszczególnych parafii i na koniec pokazano te parafie, które powstały w ostatnich dwóch latach 1938 i 1939 a których nie zawierało pierwsze z cytowanych źródeł.

2. Niniejszy spis stanowi w miarę dokładny spis miejscowości z okresu z przed II wojny światowej. Zawarto w nim kilka miejscowości pominiętych w "Podziale Gmin Wiejskich Województwa Wołyńskiego na Gromady" z Wołyńskiego Dziennika Wojewódzkiego z 1936 roku, ale w wielu przypadkach Dziennik jest bogatszy w ilość miejscowości i to tych naprawdę bardzo małych. Pominięcie niektórych miejscowości może wynikać z faktu, że są to wsie ukraińskie, gdzie ilość osób wyznania rzymsko katolickiego była znikoma, lub żadna.

3. Można ułożyć spis jeszcze dokładniejszy, na podstawie miejscowych nazw miejsc i miejscowości, a także nazw topograficznych rzek jezior i bagien, a już szczególnie uroczysk i innych fragmentów lasów gajówek i leśniczówek. Dla przykładu podaję Lasy Kostomyckie, ale inni je zwali Lasami Prószyńskiego, Bagno Zalewskie Halo, lub Kisłe Halo lub Kisłe Hało i wiele innych. Mieszkańcy Wołynia nie byli zbyt biegli w onomastyce stąd więc jest wiele miejscowości o takim samym brzmieniu; Józefówki w gminach Ludwipol, Kostopol i innych, Zalesie występujące z dookreśleniami, jak np. Kuty Zalesie, ale bardzo często i bez tych dodatkowych wyróżników. Było też wiele nazw miejscowości bliskobrzmiących: Berezne, Berezina, Bereźniaki lub Bystrze, Bystrzyca, Rzeczki, Zarzeczki, Rzeczyca i inne tego typu nazwy. Jak na tę chwilę mam w rodzinie taki problem: jedna osoba urodziła się w miejscowości Krzywe Rzeczki i niestety żadne dostępne źródło nie podaje gdzie taka nazwa miejscowa mogła się znajdować.

4. Już zupełnym nazwijmy to "bałaganem" w nazewnictwie jest fakt, który można dostrzec w wielu parafiach Wołynia, a chodzi mi o bardzo często powtarzające się jednako brzmiące nazwy miejscowości. W prawie każdej parafii jest miejscowość Dąbrowa. Jest bardzo wiele powtarzających się nazw odosobowych, takich jak Józefówka, Aleksandrówka, Michałówka, Helenówka i bardzo wiele tego rodzaju.

5. Zwracam uwagę na nie pokrywanie się granic parafii i dekanatów z ustalonymi granicami administracyjnymi.

6. Da się zauważyć swoiste ambicjonalne dążenia do tworzenia nowych parafii, rekordy w tym względzie pobiła chyba parafia w Bereznem, z której utworzono najwięcej nowych parafii, a szczególnie dla obszarów położonych za Słuczą. Tak się więc złożyło, iż ta dotąd dość bogata w wiernych parafia stała się parafią o stosunkowo niewielkiej ilości wiernych

7. Po roku 1920 w diecezji Łuckiej było dużo parafii, jak jest w dniu dzisiejszym widać po zaczernionych na końcu opisu parafii (te które zostały lub się odrodziły). Wiem, że przez całe dziesiątki lat nie było można na Wołyniu przyznać się do tego, że się jest Polakiem, wiem też, iż wielu z tych Polaków, którzy po 1945 roku pozostali, wyrosło całe pokolenie młodsze i już obecnie coraz starsze, które nie czuje związków z Polską i religią katolicką.

8. Pokazałem obraz dawnego Wołynia i dzisiejszego być może coś się już zmieniło na lepsze w tym zakresie, to proszę o przysyłanie uzupełnień.

9. Jest w tym wykazie sporo luk, a może i omyłek i rownież proszę o ewentualne ich sprostowanie.

(c) 2005 Leonard Urbanowicz

Dekanat Łucki

W powiecie Łuck występowały następujące gminy: Czaruków, Kiwerce, Kniahininek, Kołki, Nowy Czartorysk, Ołyka, Poddęce, Połonka, Rożyszcze, Silno, Szczurzyn, Torczyn, Trościaniec.

	Parafia Katedralna Świętej Trójcy i Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Łucku. Diecezja i parafia ustanowione w roku 1358. Choć z diecezją jest trochę bardziej skomplikowana sprawa, gdyż nie tak proste były koleje jej powstania. W okresie od 1948 do 1990 katedra była wykorzystywana na magazyn, a po tym na muzeum ateizmu, by w 1990 zostać ponownie zwrócona wiernym.
Parafia Matki Boskiej Królowej Polski w Łucku, kościół garnizonowy do 1939 r. Obecnie cerkiew prawosławna.
Paraf